Acupunctuur is een behandeling waarbij dunne naalden op bepaalde punten in het
lichaam worden gestoken. Deze punten worden wel trigger points, acupunctuurpunten, ah shi-punten of
zere plekken genoemd, afhankelijk van de opleiding van degene die de behandeling verricht.
Acupunctuur is een relatief nieuwe stroming in de westerse geneeskunde, waarbinnen het beschouwd
wordt als een aanvullende behandelwijze, maar is in de traditionele Chinese geneeskunde (TCG) al
vele eeuwen in gebruik.
Er zijn twee ‘visies’ over hoe de behandeling werkt.
De westerse visie is dat de naalden via het zenuwstelsel berichten naar de hersenen sturen: de
hersenen sturen vervolgens bepaalde chemicaliën (endorfines) naar het bloed die het gevoel van pijn
blokkeren en zodoende blijvend verlichting bieden. Volgens de westerse acupunctuur lijken veel
zogenaamde trigger points op energiekanalen te liggen die in de TCG bekend staan als meridianen.
Deze meridianen zijn genoemd naar de organen in ons lichaam (hart, longen, lever, galblaas,
enzovoorts). Het hele lichaam is bedekt met meridianen, die verder geen verband houden met de plaats
van het orgaan. Zo loopt, bijvoorbeeld, de blaasmeridiaan over de rug.
Aangezien de westerse
benadering van de geneeskunde bestaat in de beoordeling en behandeling van specifieke symptomen, en
niet in het handhaven en in evenwicht brengen van de gezondheid, wordt de westerse uitleg over de
werking van acupunctuur algemeen geaccepteerd en wordt de acupunctuur ook steeds meer gebruikt in de
reguliere gezondheidszorg in het Verenigd Koninkrijk. De rol van acupuncturist is binnen de
reguliere gezondheidszorg vooral opgenomen door fysiotherapeuten, die de acupunctuur gebruiken om
een uiteenlopende verzameling aan symptomen en kwalen te behandelen.
Volgens de TCG helpt
acupunctuur de energie binnen het lichaam in balans te brengen door met behulp van naalden energie
af te vloeien of op gang te brengen. De TCG is volledig gebaseerd op de opvatting dat het creëren en
handhaven van balans in het lichaam ziekte en kwalen door onbalans in de energie
voorkomt.
Uit onderzoek (zie de lijst met verwijzingen) is gebleken dat acupunctuur positieve
effecten kan hebben bij de behandeling van met de ademhaling samenhangende symptomen zoals pijn,
kortademigheid, misselijkheid en angst. Patiënten met cystische fibrose (CF) kunnen acuut last van
al deze symptomen krijgen tijdens infecties of ze zelfs op langere termijn ervaren als kenmerken van
hun chronische toestand. Dergelijke symptomen kunnen iemands mogelijkheid om actief deel te nemen
aan en baat te hebben bij behandelingen met verstuivers, fysiotherapie en lichamelijke oefeningen
beperken, waardoor bepaalde symptomen of zelfs de algehele lichamelijke conditie van de patiënt nog
meer achteruit kunnen gaan.
Op onze CF-afdeling hebben we opgemerkt dat een aantal patiënten
last had van rugpijn, die bij fysiotherapeutische diagnose spiergerelateerd bleek te zijn. Deze
rugpijn had een negatieve invloed op hun deelname aan behandelingen, doordat ze minder graag en
minder goed konden hoesten. Het hielp om methoden te gebruiken waarbij minder hoesten nodig was,
maar de patiënten klaagden nog steeds over pijn en hadden weinig zin aan de behandeling deel te
nemen. Daardoor kregen deze patiënten geen fysiotherapeutische behandeling voor het losmaken van
slijm in de longen, terwijl dit een essentieel onderdeel is van de behandeling van
luchtweginfecties.
Het was duidelijk dat er effectieve pijnbestrijding nodig was en hiervoor
viel de keus op acupunctuur.
Tussen September 2006 en januari 2007 kreeg iedere CF-patiënt
die werd opgenomen vanwege een luchtweginfectie en pijn, binnen de behandeling acupunctuur
aangeboden. Deze behandeling werd uitgevoerd door een senior fysiotherapeut (Emily Scott), wie op
promovendusniveau is opgeleid in acupunctuur en lid is van de Acupuncture Association of Chartered
Physiotherapists (AACP, een acupunctuurgenootschap voor geregistreerde fysiotherapeuten). Na uitleg
en bespreking van de werking van acupunctuur werd formele toestemming om de behandeling uit te
voeren van de patiënt verkregen. In de uitleg was onder andere de volgende informatie opgenomen:
1.) De gebruikte techniek
2.) De werking van acupunctuur
3.) De mogelijke
zintuiglijke waarnemingen
4.) De duur van de behandeling
5.) Alle mogelijke bijwerkingen en
risico’s
Nadat goedkeuring van de voorgelichte patiënt was verkregen, werden de acupunctuurpunten
voor desbetreffende patiënt vastgesteld op basis van de symptomen die bestreden moesten
worden.
Voor en na de behandeling werden de pijnervaringen gemeten met een visueel analoge
schaal (VAS) van 10 cm, waarbij het ene uiteinde “helemaal geen pijn” en het andere “de ergst
denkbare pijn” vertegenwoordigde. De patiënten werd verzocht op deze lijn af te tekenen hoeveel pijn
ze voor en na de behandeling hadden.
Alle patiëntgegevens, de data en tijden van de
behandelingen, de gebruikte behandelpunten, lengte van de behandeling, negatieve gevolgen en
pijnscores voor en na de behandelingen werden vastgelegd in een database.
Er is aan twaalf
patiënten met rug- of nekpijn een acupunctuurbehandeling aangeboden. Drie van hen (25%) weigerde, en
gaf aan dat dit was omdat ze bang waren voor naalden. Afbeelding 1 – VAS-scores voor en na de behandeling
|
|
| |
| Patient | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| Vóór | 7.5 | 3.9 | 8.2 | 4.7 | 3.6 | 2.1 | 2 | 5 | 2.7 |
| Na | 5.2 |
3.4 | 6 |
3.1 | 2.7 |
1 | 2 |
2.9 | 0.3 |
Acht patiënten werden tijdens hun verblijf één keer behandeld:
Zij gaven allemaal aan dat de symptomen sterk waren afgenomen. Eén patiënt, die gedurende langere
tijd was opgenomen, kreeg drie behandelingen.
Er werden na behandeling belangrijke
verbeteringen in de hoeveelheid pijn vastgesteld (gemiddelde pijnscore voor de behandeling 4,41
[bereik 2,0 - 8,2], gemiddelde pijnscore na de behandeling 2,95 [0,3 – 6,0]; p<0,001). Hoewel er
bij een patiënt geen verschil in pijnscores was, gaven alle patiënten aan zich na de behandeling
beter te voelen. Ze ervoeren geen nadelige bijwerkingen van de acupunctuur, wat aantoont dat dit een
effectieve, veilige, praktisch uitvoerbare en betaalbare methode is voor pijnbestrijding bij acute
klachten in de borstkas.
Afbeelding 2 – Histogram van het
effect van een aantal behandelingen op de VAS-score |
|
| |
| | 1e
beh. | 2e
beh. | 3e
beh. |
| Vóór |
8.2 | 5.8 |
7.5 |
| Na | 6 | 5.8 | 5.5 |
Een onverwachte uitkomst van het onderzoek was dat de patiënten ook
aangaven zich beter en meer ontspannen te voelen na de behandeling. Het is hierbij belangrijk te
vermelden dat acupunctuur al veelvuldig toegepast wordt in de pijnstillende zorg voor
kankerpatiënten en dat men vermoed dat het een aanzienlijke invloed heeft op pijn-, angst- en
ontspanningsniveaus van de patiënt. Aangezien het laatste stadium van taaislijmziekte vaak
onduidelijk is, wordt de pijnbestrijding hier vaak verzorgd door het CF-team en kan deze worden
gecombineerd met een actieve behandeling. De keuze om pijnbestrijding toe te passen wordt bij
CF-patiënten vaak pas in de laatste paar dagen genomen. Hierdoor lopen CF-patiënten waarschijnlijk
behandelingen mis die op pijnbestrijdingsafdelingen met grote regelmaat gebruikt worden. Aangezien
CF-patiënten geen gebruik maken van de holistische behandelingen door pijnbestrijdingsteams, moeten
dergelijke behandelingen voor patiënten in het eindstadium van CF standaard beschikbaar worden
gemaakt in hun gebruikelijke behandelcentra.
Nu CF-patiënten steeds langer in leven blijven,
kunnen zich problemen voordoen die te maken hebben met een veranderde houding, veranderende
biomechanica en veroudering in het algemeen. Acupunctuur kan behalve voor de behandeling van
spoedopnamen, ook nuttiger worden voor de reguliere behandeling van CF-patiënten bij langdurige pijn
in het spierskeletstelsel en problemen met de houding.
Acupunctuur wordt ook vaak gebruikt
voor de behandeling van angst, misselijkheid en sinusitis, allemaal symptomen die CF-patiënten
kunnen ervaren en die op de juiste manier moeten worden behandeld voor effectieve zorg.
Samenvattend: acupunctuur lijkt nuttig voor de behandeling van acute pijn bij CF-patiënten
die worden behandeld voor luchtweginfecties. Acupunctuur kan op meerdere manieren toepasbaar zijn
binnen de behandeling van CF, zoals bij sinusitis, angst of misselijkheid en bij het verbeteren van
iemands gevoel van welzijn en ontspanning. Maar de behandeling moet wel door een goed geschoolde
vakman/-vrouw worden uitgevoerd en er moet nog meer onderzoek naar deze behandelmethode worden
uitgevoerd.
1. Berman BM, Lao L, Langenberg P, Lee WL, Gilpin AMK, Hochberg MC (2004),
Effectiveness of Acupuncture as Adjunctive Therapy in Osteoarthritis of the Knee: A Randomised
Controlled Trial. Annals of Internal Medicine, Vol 141, No 12, pgs 901-10.
2. Carlsson Christer PO, Sjolund Bengt H (2001), Acupuncture for Chronic Low
Back Pain: A Randomised Placebo-Controlled Study with Long Term Follow Up. Clinical Journal
of Pain, Vol 17, No 4, pgs 296-305.
3. Haslam R (2001), A Comparison
of Acupuncture with Advice and Exercises on the Symptomatic Treatment of Osteoarthrits of the Hip:
A Randomised Controlled Trial. Acupuncture in Medicine, vol 19, No 1, pgs 19-26.
4. Kam E, Eslick G, Campbell I (2002), An Audit of the Effectiveness of
Acupuncture on Musculoskeletal Pain in Primary Health Care. Acupuncture in Medicine, Vol 20,
No 1 pgs 35-8.
5. Kemper KJ, McLellan MC, Highfield ES (2004),
Massage Therapy and Acupuncture for Children with Chronic Pulmonary Disease. Clinical
Pulmonary Medicine, Vol 11, Issue 4, pgs 242-250.
6. Leake R,
Broderick JE (1998), Treatment Efficacy of Acupuncture: A Review of the research Literature.
Integrative Medicine, Vol 1, No 3, pgs 107-15.
7. Lin Y, Ly H,
Golianu B (2005), Acupuncture Pain Management for Patients with Cystic Fibrosis: a pilot
study. American Journal of Chinese Medicine, Vol 33, No 1, pgs 151-6.
8. Martin DP, Sletten CD, Williams BA, Berger IH (2006), Improvement in
Fibromyalgia symptoms with Acupuncture: Results of a Radomised Controlled Trial. Mayo Clinic
Proceedings, Vol 81, Issue 6, pgs 749-757.
9. Pan CX, Morrison RS,
Ness J, Fugh Berman A, Leipzig RM (2000), Complementary and Alternative Medicine in the Management
of Pain, Dyspnea and Nausea and Vomiting near the End of Life: A Systematic Review. Journal
of Pain and Symptom Management, Vol 20, No 5, pgs 374-87.
10. Trinh
KV, Graham N, Gross AR, Goldsmith CH, Wang E, Cameron ID, Kay T (2006), Acupuncture for Neck
Disorders. The Cochrane Library, No: 4.
