Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση

Το μέσο προσδόκιμο επιβίωσης των ατόμων με κυστική ίνωση έχει αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες. Σαν αποτέλεσμα, αναδεικνύονται νέες επιπλοκές εκτός του αναπνευστικού, όπως ηπατοπάθεια, διαβήτης και ανδρική υπογονιμότητα, με όλο και συχνότερη κλινική εκδήλωση για τον συγκεκριμένο πληθυσμό. Ένα τέτοιο πρόβλημα είναι και η χαμηλή οστική πυκνότητα (ΟΠ) ή οστεοπενία σε άτομα με κυστική ίνωση (ΑΜΚΙ), που αναφέρθηκε για πρώτη φορά το 1979. Στις μέρες μας, το πρόβλημα της υποβαθμισμένης οστικής ποιότητας και πυκνότητας είναι ιδιαίτερα αισθητό τόσο σε εφήβους, όσο και σε ενηλίκους με ΚΙ.


Χαμηλή οστική πυκνότητα σε ΑΜΚΙ

Σύμφωνα με μελέτες, το 69% των ΑΜΚΙ παρουσιάζουν αυξημένη οστική απώλεια και μειωμένη οστεοπλασία (οστεοπενία), ενώ το 57% των περιπτώσεων κρίνονται σοβαρής μορφής. Η παθογένεση της οστεοπενίας σε ΑΜΚΙ δεν έχει τεκμηριωθεί. Σύμφωνα με αναλυτικές μελέτες που αφορούν στην οστική ανάπτυξη και ανασύνθεση, καθώς και στα κύτταρα και θρεπτικά στοιχεία που εμπλέκονται στην ανακύκλωση του οστού, η περιορισμένη οστεοπλασία και η επιταχυνόμενη οστική απορρόφηση διαδραματίζουν έναν καίριο ρόλο στην οστική νόσο σε ΑΜΚΙ. Οι μελέτες της οστεοπενίας σε ΑΜΚΙ δείχνουν μια αύξηση του επιπολασμού της οστικής νόσου σε συνάρτηση με την ηλικία και τη βαρύτητα της πνευμονοπάθειας. Η παγκρεατική ανεπάρκεια που παρατηρείται στο 80% περίπου των ΑΜΚΙ μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλά επίπεδα ασβεστίου, λιπιδίων και βιταμίνης D, δηλ. των παραγόντων που είναι ζωτικοί για την ανάπτυξη και την ανασύνθεση των οστών. Διαταραχές της οστεοπλασίας σε ΑΜΚΙ μπορούν επίσης να προκληθούν από χρόνιες πνευμονικές λοιμώξεις, διαβήτη, μειωμένη φυσική δραστηριότητα, καθυστέρηση της ήβης ή από τη χορήγηση στεροειδών ή αντιβιοτικών.

Παρατηρήθηκε ότι ορισμένα παιδιά με ΚΙ έχουν χαμηλότερη ΟΠ τα πρώτα χρόνια της ζωής του σε σύγκριση με υγιείς συνομιλήκους τους. Υπάρχουν επίσης στοιχεία ότι τα ΑΜΚΙ που φέρουν τη μετάλλαξη F508del στο γονίδιο CFTR έχουν χαμηλότερη ΟΠ σε σύγκριση με άτομα που φέρουν άλλες μεταλλάξεις. Ο μηχανισμός του φαινομένου παραμένει άγνωστος, τα στοιχεία όμως υποδεικνύουν ότι η οστική πυκνότητα σε ΑΜΚΙ συσχετίζεται με γενετικούς παράγοντες. Υπάρχουν δύο αναπάντητα ερωτήματα: κατά πόσο το γονίδιο CFTR εκφράζεται στην επιφάνεια οστεοβλαστών (κύτταρα οστικής σύνθεσης) ή οστεοκλαστών (κύτταρα οστικής απορρόφησης) και ποια είναι η επίδραση της μετάλλαξης F508del στη δραστηριότητα αυτών των κυττάρων.


Γενετικό υπόβαθρο χαμηλής οστικής πυκνότητας